Όταν μιλάμε για άλατα, μιλάμε κυρίως για ανθρακικό ασβέστιο και μαγνήσιο. Το νερό που φτάνει στις βρύσες μας, ανάλογα την περιοχή, κουβαλάει μαζί του μέταλλα. Όταν αυτό το νερό εξατμίζεται ή ζεσταείται, τα μέταλλα μένουν πίσω. Και κολλάνε. Σαν τσιμέντο. Σύμφωνα με μελέτες, ένα στρώμα αλάτων πάχους μόλις 1,5 χιλιοστού πάνω σε μια αντίσταση μπορεί να μειώσει την ενεργειακή απόδοση κατά 12% με 15%. Φαντάσου τι γίνεται αν το αφήσεις χρόνια.
Πολλοί νομίζουν ότι το πρόβλημα λύνεται με ένα απλό ψέκασμα. Δυστυχώς, η πραγματικότητα είναι πιο σκληρή. Τα άλατα δημιουργούν πόρους όπου φωλιάζουν βακτήρια. Ναι, καλά διάβασες. Εκείνη η κιτρινίλα στη γωνία της ντουζιέρας δεν είναι μόνο άλατα, είναι και εστία μικροβίων. Αυτή η βιολογική μεμβράνη που αναπτύσσεται πάνω στις ασβεστολιθικές αποθέσεις μπορεί να φιλοξενήσει παθογόνους οργανισμούς, κάνοντας το μπάνιο σου λιγότερο υγιεινό από όσο νομίζεις.
Η συσσώρευση αλάτων στις σωληνώσεις μειώνει επίσης την πίεση του νερού, αναγκάζοντας την αντλία ή τον λέβητα να δουλεύουν υπερωρίες. Αν θέλεις να μάθεις περισσότερα για το πώς να κινηθείς επαγγελματικά και να σώσεις τις συσκευές σου από την ολική καταστροφή, ρίξε μια ματιά εδώ: https://www.sparklean.gr/blog/katapolemiste-kai-apallageite-apo-ta-lepia/. Είναι ένας οδηγός που θα σου λύσει τα χέρια αν έχεις φτάσει στο αμήν και δεν ξέρεις ποιο καθαριστικό να πρωτοδιαλέξεις.
Η χημεία της καταστροφής και οι αριθμοί που σοκάρουν
Ας μιλήσουμε λίγο με νούμερα γιατί οι γενικότητες δεν βοηθούν κανέναν. Η σκληρότητα του νερού μετριέται σε γαλλικούς βαθμούς (°fH) ή γερμανικούς (°dH). Στην Αττική είμαστε κάπως καλά, αλλά αν πας προς Κρήτη ή νησιά, το νερό «μασάγεται».
|
Περιοχή / Τύπος Νερού |
Σκληρότητα (°fH) |
Πιθανότητα Εναπόθεσης Αλάτων |
|
Μαλακό |
0 – 15 |
Πολύ χαμηλή |
|
Μέτριο |
15 – 25 |
Μέτρια – Χρειάζεται προσοχή |
|
Σκληρό |
25 – 35 |
Υψηλή – Άμεση ανάγκη καθαρισμού |
|
Πολύ Σκληρό |
35+ |
Κρίσιμη – Κίνδυνος βλάβης συσκευών |
Αν το νερό σου είναι πάνω από 25 βαθμούς, το πλυντήριό σου κινδυνεύει να «παραδώσει πνεύμα» 30% γρηγορότερα από το κανονικό. Επίσης, τα απορρυπαντικά δεν δουλεύουν καλά στο σκληρό νερό. Χρειάζεσαι έως και 40% περισσότερο σαπούνι για να βγάλεις την ίδια αφράτη μπουγάδα. Σκέψου πόσα λεφτά πετάς στην αποχέτευση κάθε μήνα.
Στρατηγικές εξόντωσης: Φυσικά υλικά vs Χημικά
Εδώ οι απόψεις διίστανται. Υπάρχει η σχολή της γιαγιάς (ξύδι και σόδα) και η σχολή του σούπερ μάρκετ (σκληρά χημικά). Ειλικρινά, και τα δύο έχουν τη θέση τους. Το λευκό ξύδι είναι ο βασιλιάς. Περιέχει οξικό οξύ που διαλύει το ανθρακικό ασβέστιο. Αν όμως τα άλατα έχουν γίνει σαν πέτρα, το ξύδι μπορεί να χρειαστεί ώρες ή και μέρες.
Τα χημικά καθαριστικά του εμπορίου είναι πιο επιθετικά. Περιέχουν συνήθως σουλφαμιδικό ή φωσφορικό οξύ. Κάνουν δουλειά σε 5 λεπτά, αλλά προσοχή στις αναθυμιάσεις. Μην τα ανακατεύεις ποτέ με χλωρίνη, θα βρεθείς στο νοσοκομείο πριν προλάβεις να πεις «καθαριότητα». Εγώ προσωπικά προτιμώ το κιτρικό οξύ (ξινό) που αγοράζεις από το σούπερ μάρκετ στα μπαχαρικά. Είναι πιο δυνατό από το ξύδι, άοσμο και κάνει θαύματα στους βραστήρες.
Πώς να προστατεύσεις τις οικιακές σου συσκευές
Το πλυντήριο ρούχων και το πλυντήριο πιάτων είναι οι μεγάλες επενδύσεις σου. Μην τις αφήνεις στην τύχη τους.
- Κάνε μια πλύση κενή στους 90 βαθμούς με δύο φλιτζάνια ξύδι ή 100 γραμμάρια κιτρικό οξύ μια φορά το μήνα.
- Καθάριζε τα λάστιχα στην πόρτα. Εκεί μαζεύεται η «μούργα» και τα άλατα που σαπίζουν το λάστιχο.
- Χρησιμοποίησε αποσκληρυντικά αν το νερό σου είναι «πέτρα».
- Μην υπερβάλλεις με το απορρυπαντικό. Το παραπανίσιο σαπούνι μαζί με τα άλατα δημιουργεί ένα γλοιώδες στρώμα που μυρίζει άσχημα.
- Έλεγχε τα φίλτρα στην είσοδο του νερού. Συχνά βουλώνουν από μικρά κομματάκια πέτρας που αποκολλώνται από τις σωληνώσεις.
Ένας γνωστός μου τεχνικός μου είπε κάποτε ότι το 60% των βλαβών σε πλυντήρια πιάτων οφείλεται αποκλειστικά στα άλατα που έφραξαν τους ψεκαστήρες. Είναι κρίμα να πληρώνεις 80 ευρώ επίσκεψη τεχνικού για κάτι που λύνεται με μια οδοντογλυφίδα και λίγο ξινό.
Η μάστιγα του μπάνιου: Τζάμια και βρύσες χωρίς έλεος
Δεν υπάρχει τίποτα πιο εκνευριστικό από τα θαμπά τζάμια στην καμπίνα του ντους. Τα βλέπεις και νιώθεις ότι το σπίτι είναι βρώμικο, ακόμα κι αν καθάριζες όλη μέρα. Το μυστικό εδώ δεν είναι το εξαντλητικό τρίψιμο που σου βγάζει την πίστη, αλλά η πρόληψη και η σωστή χημεία. Ένα squeegee, αυτό το εργαλείο με το λάστιχο που καθαρίζουν τα τζάμια στα βενζινάδικα, είναι ο απόλυτος σύμμαχός σου. Αν πάρεις την απόφαση να σκουπίζεις το νερό από τα τζάμια μετά από κάθε μπάνιο, τα άλατα απλά δεν προλαβαίνουν να κάτσουν και να δημιουργήσουν αυτό το λευκό φιλμ που μοιάζει με ομίχλη.
Αν όμως τα άλατα είναι ήδη εκεί και έχουν γίνει ένα με το κρύσταλλο, μην απελπίζεσαι. Φτιάξε ένα σπιτικό μείγμα με 50% νερό και 50% λευκό ξύδι. Η λεπτομέρεια που κάνει τη διαφορά είναι να προσθέσεις μέσα και λίγο υγρό πιάτων. Το σαπούνι βοηθάει το μείγμα να γίνει πιο παχύρευστο και να κολλάει στις κάθετες επιφάνειες αντί να τρέχει αμέσως κάτω. Ψέκασε καλά, αλλά μην αρχίσεις να τρίβεις σαν τρελός αμέσως. Μην το ξεπλύνεις. Δώσε του τουλάχιστον 20 λεπτά χρόνο. Το οξύ χρειάζεται αυτή τη διάρκεια για να αντιδράσει χημικά με την πέτρα και να την αποσυνθέσει.
Για τις βρύσες που έχουν πιάσει άλατα γύρω από το στόμιο ή στη βάση τους, υπάρχει ένα κόλπο που δεν αποτυγχάνει ποτέ. Πάρε ένα μικρό πλαστικό σακουλάκι, γέμισε το με καθαρό ξύδι και δέσε το γύρω από τη βρύση με ένα λαστιχάκι, ώστε το στόμιο να είναι βουτηγμένο μέσα στο υγρό. Άστο να δράσει όλο το βράδυ. Το πρωί που θα το βγάλεις, τα άλατα θα πέφτουν μόνα τους σαν σκόνη και θα τρίβεις τα μάτια σου από τη λάμψη. Είναι εντυπωσιακό πόσο εύκολα φεύγει η συσσώρευση ετών όταν της δώσεις τον χρόνο που απαιτείται.
Μακροπρόθεσμες λύσεις: Αξίζει τελικά ο αποσκληρυντής;
Πολλοί φίλοι και γνωστοί με ρωτάνε αν αξίζει πραγματικά τον κόπο και τα λεφτά να βάλουν έναν κεντρικό αποσκληρυντή στο σπίτι. Κοίτα, αν μένεις σε περιοχή όπου η σκληρότητα του νερού ξεπερνά τους 30 γαλλικούς βαθμούς, η απάντηση είναι ένα ξεκάθαρο ναι. Η επένδυση μπορεί να σου φανεί κάπως τσουχτερή στην αρχή, αφού οι τιμές παίζουν από 500 έως και 1200 ευρώ ανάλογα με το σύστημα και το μέγεθος του σπιτιού, αλλά αν κάτσεις να βάλεις κάτω τα νούμερα, θα δεις ότι θα τα βγάλεις τα λεφτά σου πολύ πιο γρήγορα από όσο νομίζεις.
Πρώτον και κυριότερο, οι σωληνώσεις σου θα μείνουν καθαρές για πάντα. Δεν θα χρειαστεί να αντικαταστήσεις σωλήνα που βούλωσε από την πέτρα ούτε να πληρώσεις υδραυλικό για ξεβούλωμα. Δεύτερον, ο θερμοσίφωνας ή ο μπόιλερ σου θα ζει διπλάσια χρόνια. Η αντίσταση δεν θα πιάνει αυτό το παχύ στρώμα αλάτων που την αναγκάζει να δουλεύει στο 200% για να ζεστάνει το νερό, πράγμα που σημαίνει και τεράστια εξοικονόμηση στο λογαριασμό του ρεύματος. Τρίτον, υπάρχει και το κομμάτι της προσωπικής φροντίδας. Το δέρμα και τα μαλλιά σου θα είναι πολύ πιο μαλακά, καθώς το σκληρό νερό ξηραίνει τα πάντα και φράζει τους πόρους.
Υπάρχουν βέβαια και οι μαγνητικοί αποσκληρυντές που μπαίνουν εξωτερικά πάνω στο σωλήνα και υπόσχονται θαύματα χωρίς ρεύμα ή αλάτι, αλλά ας είμαστε ειλικρινείς, η αποτελεσματικότητά τους είναι επιστημονικά αμφιλεγόμενη και συχνά απογοητευτική. Αν θέλεις να δεις διαφορά, οι ιοντοανταλλακτικοί αποσκληρυντές, αυτοί που λειτουργούν με ειδική ρητίνη και αλάτι, είναι οι μόνοι που κάνουν πραγματική δουλειά και μετατρέπουν το σκληρό νερό σε μαλακό. Για περισσότερες λεπτομέρειες σχετικά με τις μεθόδους καθαρισμού και συντήρησης, μπορείς να διαβάσεις και εδώ: Καταπολεμήστε και απαλλαγείτε από τα λέπια. Είναι σημαντικό να έχεις τη σωστή πληροφόρηση πριν επενδύσεις σε εξοπλισμό.
Επίλογος και μερικές τελευταίες ειλικρινείς σκέψεις
Κακά τα ψέματα, ο πόλεμος με τα άλατα είναι ένας αγώνας συνεχής και αδιάκοπος. Δεν τελειώνει ποτέ, όσο τρέχει νερό στις βρύσες μας. Είναι σαν τη σκόνη στα έπιπλα, απλά πιο σκληρή και πιο καταστροφική. Αλλά αν έχεις ένα πρόγραμμα και μερικά σωστά εργαλεία στη διάθεσή σου, δεν θα σε κυριεύσει ποτέ αυτή η αίσθηση της απελπισίας. Μην περιμένεις να γίνει το μπάνιο κατάλευκο από την πέτρα για να αποφασίσεις να δράσεις. Η μικρή, καθημερινή συντήρηση είναι αυτή που σώζει την τσέπη σου από μεγάλες ζημιές και την ψυχική σου υγεία από το άγχος της βρώμικης εμφάνισης.
Πραγματικά, μερικές φορές κάθομαι και απορώ πώς αντέχουν οι συσκευές μας με τέτοιο νερό που έχουμε σε πολλές περιοχές της Ελλάδας. Ίσως φταίει που τις έχουμε συνηθίσει να υπολειτουργούν και θεωρούμε φυσιολογικό να χαλάει ένα πλυντήριο στα πέντε χρόνια. Αλλά αν δεις έστω και μια φορά την αντίσταση ενός θερμοσίφωνα που έχει βγει από ένα σπίτι μετά από 5-6 χρόνια σε σκληρό νερό, θα τρομάξεις πραγματικά. Μοιάζει με ένα γιγάντιο, άσχημο κοράλλι που βγήκε από τον βυθό της θάλασσας και όχι με εξάρτημα ηλεκτρικής συσκευής.
Οπότε, πάρε το ξύδι από το ντουλάπι, αγόρασε λίγο κιτρικό οξύ, οπλίσου με υπομονή και ξεκίνα. Μην το βλέπεις σαν μια ακόμα βαρετή αγγαρεία του σπιτιού. Δες το σαν προστασία της περιουσίας σου και των κόπων σου. Και μεταξύ μας, υπάρχει μια περίεργη, σχεδόν θεραπευτική ικανοποίηση όταν βλέπεις το άλας να αφρίζει, να λιώνει και από κάτω να αναδύεται η γυαλάδα της βρύσης που λάμπει σαν καινούργια. Είναι μια μικρή νίκη της καθημερινότητας που αξίζει τον κόπο.